(Onder)voeding
De verborgen kant van de ijsberg
Ondervoeding is als een «onzichtbare» noodsituatie, aangezien, zoals bij een ijsberg, de dodelijke gevaren en gevolgen ervan grotendeels verborgen blijven. Ondervoeding speelt een rol bij ongeveer 35% van de jaarlijks sterfgevallen bij kinderen jonger dan 5 jaar in ontwikkelingslanden; het gebrek aan exclusieve borstvoeding bij zuigelingen is de oorzaak van 1,5 miljoen overlijdens elk jaar. In tegenstelling tot wat wij hier soms denken sterft slechts een kleine minderheid van kinderen van de honger in rampzalige hongersnoden en oorlogen. In de meeste gevallen zijn de dodelijke gevolgen van ondervoeding en ontoereikende borstvoeding veel verraderlijker: kinderen geraken verlamd, ze worden veel vatbaarder voor ziekten, hun intelligentie verzwakt, hun motivatie en productiviteit verminderen.
Wat is ondervoeding?
Ondervoed – slecht gevoed zijn – wordt een kind niet alleen omdat het te weinig eet, er spelen ook andere factoren een rol: gebrek aan proteïnen, energierijk voedsel en micronutriënten; herhaaldelijke infecties of ziekten; ontoereikende voedingsgewoonten; een falende gezondheidszorg, onzuiver water en slechte sanering. De ergste gevolgen van ondervoeding laten zich al voelen voor de geboorte – aangezien de foetus zich niet kan ontwikkelen zoals het moet – en tijdens de eerste levensjaren van het kind, aangezien zijn fysieke en mentale ontwikkeling afgeremd worden. Ondervoeding neemt verschillende gedaanten aan: ondergewicht, groeiachterstand als gevolg van chronische ziekten en ontoereikende voeding, etc.
Miljoenen kinderen zijn ook ondervoed door een gebrek aan micronutriënten: hun lichaam heeft essentiële mineralen tekort – jodium, ijzer en zink – en vitaminen – vitamine A, foliumzuur.
Ondervoeding bestrijden
De belangrijkste middelen die UNICEF inzet om ondervoeding te bestrijden zijn: juiste voeding, inclusief exclusieve borstvoeding vanaf de geboorte en tijdens de eerste zes levensmaanden, en daarna borstvoeding in combinatie met voedsel aangepast aan de leeftijd van het kind; de verdeling van micronutriënten; de preventie en behandeling van ziekten; goede medische zorgen en juiste voedingsgewoonten.
UNICEF weet ook hoe belangrijk het is om de rechten van vrouwen en meisjes te beschermen, vooral in regio’s waar zij gediscrimineerd worden, aangezien ondervoeding daardoor nog versterkt wordt. Kinderen geboren uit moeders die geen opleiding genoten hebben, hebben tweemaal meer kans om op vroege leeftijd te sterven dan kinderen van moeders die naar school zijn geweest, ook al is het maar 4 jaar. Een goede geboortespreiding over minstens drie jaar vermindert ook de groeiachterstand en het sterftecijfer.
Het Verdrag inzake de Rechten van het Kind geeft alle kinderen het recht om gezond te zijn en de juiste voeding te krijgen. De regeringen hebben de juridische verantwoordelijkheid om dit recht te verdedigen en het is in ieders belang dat zij deze plicht vervullen. Ondervoeding is tegelijkertijd een gevolg én een oorzaak van armoede. Voeding en het welzijn van kinderen zijn de basis van gezonde en productieve gemeenschappen.