175 miljoen kinderen niet ingeschreven in het voorschools onderwijs

UNICEF’s allereerste wereldwijde rapport gewijd aan kleuteronderwijs benadrukt een gebrek aan investeringen door de meerderheid van de regeringen in de wereld

Meer dan 175 miljoen kinderen – wereldwijd ongeveer de helft van de kinderen op voorschoolse leeftijd – zijn niet ingeschreven in het kleuteronderwijs.  UNICEF waarschuwt dat deze kinderen hiermee mogelijk met een achterstand aan hun schoolloopbaan beginnen.De toestand is het slechtst in de lage-inkomenslanden.  Slechts 1 op 5 jonge kinderen is er ingeschreven in het kleuteronderwijs.

Voorschools onderwijs is de educatieve fundering voor onze kinderen, bepalend voor elke volgende fase van het onderwijs“, zegt UNICEF-directeur Henrietta Fore. “Toch blijven er teveel kinderen verstoken van deze mogelijkheid. Dit verhoogt hun kans op zittenblijven of vroegtijdig schoolverlaten en verbant hen naar een plaats in de schaduw van hun meer gelukkige leeftijdsgenoten. ”

A World Ready to Learn: Prioritizing quality early childhood education” UNICEF’s allereerste mondiale rapport over voorschools onderwijs – laat zien dat kinderen die deelnemen aan ten minste een jaar kleuteronderwijs betere kansen hebben om de kritische vaardigheden te ontwikkelen die ze nodig hebben om op school te slagen, minder kans lopen op zittenblijven of vroegtijdig af te haken.  Daardoor zijn ze beter in staat om bij te dragen aan vreedzame en welvarende samenlevingen en economieën wanneer zij volwassen worden.

Kinderen in het voorschools onderwijs hebben meer dan twee keer zoveel kans om goede resultaten te halen op leesvaardigheid en rekenvaardigheid dan kinderen die het vroeg leren missen.
In Nepal bijvoorbeeld liepen kinderen die voorschools onderwijs volgden 17 keer meer kans om goede resultaten te halen op lezen en schrijven. In landen waar meer kinderen naar de kleuterschool gaan, voltooien veel meer kinderen de basisschool en behalen ze minimale competenties in lezen en rekenen tegen de tijd dat ze de lagere school afronden.

Het rapport stelt dat de rijkdom van het huishouden, het opleidingsniveau van de moeder en de geografische locatie tot de belangrijkste factoren horen die bepalen of een kind al dan niet wordt ingeschreven in het kleuteronderwijs. Armoede is echter de grootste bepalende factor.

Enkele bevindingen:

  • De rol van armoede: in 64 landen hebben de armste kinderen zeven keer minder kans om naar de kleuterschool te gaan dan kinderen uit de rijkste gezinnen.Voor sommige landen is de kloof nog duidelijker. Kinderen van de rijkste huishoudens in de Republiek Noord-Macedonië hebben bijvoorbeeld 50 keer meer kans om kleuteronderwijs te volgen dan die van de armsten.
  • Gevolgen van conflicten: meer dan twee derde van de kinderen op voorschoolse leeftijd die in 33 door conflicten of rampen getroffen landen wonen, is niet ingeschreven in voorschools onderwijs. Toch zijn dit de kinderen voor wie kleuteronderwijs enkele van de grootste voordelen heeft. Het kleuteronderwijs helpt jonge kinderen trauma’s te overwinnen door hen een structuur, een veilige plek om te leren en te spelen en een uitlaatklep te bieden om hun emoties te uiten.
  • Onderwijsresultaten moeder:  in landen met beschikbare gegevens, is de kans dat kinderen voorschools onderwijs volgen, vijf keer hoger bij kindern van van moeders die het secundair onderwijs en hoger hebben afgerond dan bij kinderen wiens moeder alleen basisonderwijs voltooide of geen formele opleiding volgde.

In 2017 ging wereldwijd gemiddeld 6,6 procent van de nationale onderwijsbudgetten naar het kleuteronderwijs.  In bijna 40% van de onderzochte landen gaat minder dan 2% van de onderwijsbudgetten naar deze subsector. In West- en Centraal-Afrika wordt 2,5 procent besteed aan kleuteronderwijs, waarbij 70 procent van de kinderen vroegtijdig onderwijs in de regio misloopt. Over heel Europa en Centraal-Azië besteden overheden het hoogste percentage – meer dan 11 procent van hun onderwijsbudgetten – aan kleuteronderwijs

Dit gebrek aan wereldwijde investeringen in voorschools onderwijs heeft een negatieve invloed op de kwaliteit van de dienstverlening, waaronder een groot tekort aan opgeleide kleuterleidsters. Lage en lagere middeninkomenslanden zijn de thuisbasis van meer dan zestig procent van de kinderen op kleuterleeftijd, maar nauwelijks 32 procent van alle kleuterleerkrachten. In feite geven slechts 422.000 kleuterleiders momenteel les in landen met lage inkomens.  Extrapolerend naar een ideale leerling-leraarverhouding van 20 tegen 1, heeft de wereld 9,3 miljoen nieuwe kleuterleiders nodig om het universele doel voor kleuteronderwijs tegen 2030 te halen.

Als de regeringen van vandaag willen dat hun personeel competitief is in de economie van morgen, moeten ze beginnen met vroeg onderwijs,” zei Fore. “Als we onze kinderen de beste start in het leven willen geven om te slagen in een geglobaliseerde economie, moeten leiders voorrang geven aan voorschools onderwijs van goede kwaliteit.”

UNICEF dringt er bij de regeringen op aan minimaal één jaar kwaliteitsvol voorschools onderwijs in te stellen als een standaardonderdeel van de opvoeding van ieder kind, met name de meest kwetsbare en uitgesloten kinderen. Om dit te realiseren, dringt UNICEF er bij de regeringen op aan ten minste 10 procent van hun nationale onderwijsbudgetten vast te leggen om het onderwijs voor jonge kinderen op te schalen en te investeren in leraren en kwaliteitsnormen.

En België?

In België, zoals in de meeste Europese landen, hebben de meeste kinderen deelgenomen aan leeractiviteiten voordat ze naar de basisschool gaan: het opkomstpercentage van voorschoolse educatie is meer dan 90% (UNICEF, Innocenti Report 15, 2018).

Er is echter aangetoond dat het bezoek aan de kleuterschool erg onregelmatig is en dat het de meest kwetsbare kinderen zijn en vooral de arme kinderen die het vaakst afwezig zijn. Om dit te bestrijden en van de school een echte sociale lift voor alle kinderen te maken, zijn er onlangs verschillende maatregelen getroffen.

Allereerst heeft de Kamer op 14 maart een wetsvoorstel aangenomen om de drempel van de leerplicht te verlagen van 6 naar 5 jaar. Deze wet treedt in werking op 1 september 2020. Daarnaast zijn er hervormingen in de Gemeenschappen (aangenomen of lopende) gericht op het versterken van de kwaliteit van het kleuteronderwijs: bijvoorbeeld de versterking van het voorschoolse lerarenkader, gratis toegang of het creëren van een referentiesysteem van vaardigheden voor kleuteronderwijs.

Deze verschillende hervormingen zijn belangrijk aangezien ze de ongelijkheid op school proberen te verminderen en elk kind kwalitatief en rechtvaardig onderwijs te bieden vanaf de kleuterschool, maar moeten voortgezet, geëvalueerd en versterkt worden in de volgende legislatuur.