De start van het nieuwe schooljaar in België – enkele grote uitdagingen

Het is zover, voor meer dan 1.6 miljoen kinderen die school lopen in het kleuter-, basis- en secundair onderwijs in België, start het nieuwe schooljaar. Een ideale gelegenheid voor UNICEF België om even de aandacht te vestigen op enkele grote uitdagingen : ongelijke onderwijskansen, lerarentekort, gebrek aan middelen, pesterijen, etc.

Het gevecht tegen de ongelijke onderwijskansen

België scoort slechter dan andere rijke landen op vlak van gelijke kansen in het onderwijs. Sinds 2000 tonen de grote enquêtes (PISA, UNICEF) aan dat België op kop ligt wat betreft de ongelijkheden op school. We zien ook dat de situatie niet verbetert met de tijd: de cijfers sinds 2000 tot en met de laatste schattingen van 2015 tonen dit aan. Het is niet zo dat België helemaal geen inspanningen heeft gedaan – zo denken we aan het M-Decreet en le Pacte d’Excellence – maar andere landen voeren al jaren uitgebreide hervormingen door, die sindsdien hun vruchten hebben afgeworpen.

De leerkrachten steunen

Leerkrachten zijn een steunpilaar van het onderwijs. Gezien hun belangrijke rol in het leven van kinderen, moeten ze dan ook dringend betere ondersteuning krijgen. Het loon is van belang, maar de kwaliteit van hun werk is net zo essentieel. We moeten hen in het begin van hun carrière meer ondersteunen, door bijvoorbeeld een mentorsysteem op te zetten dat specifiek gericht is op de ondersteuning van jonge leerkrachten en dat hen traint op een permanente basis, ook in hun benadering tot gelijke kansen in het onderwijs. Daarnaast moet het beroep ook aantrekkelijker worden gemaakt voor jongeren die dromen van een job in deze sector.

Investeren vanaf het begin

De belangrijkste fase van de menselijke ontwikkeling vindt plaats gedurende de eerste levensjaren. Daarom moeten de vroege kinderjaren centraal staan in de prioriteiten voor het onderwijs. Vandaag weten we dat ongelijkheden zich al lang voor de basisschool voordoen. Veel kinderen kunnen deze achterstand niet meer inhalen. Dit is echter geen voldongen feit. De dingen kunnen ook anders verlopen: studies over dit onderwerp beweren dat kwaliteitsvolle voorschoolse diensten (zoals de kinderopvang) en goed begeleide kinderjaren de spelregels kunnen veranderen. We moeten daarom sterk inzetten op hoogwaardige diensten voor onze kleinsten, goede opvang (inclusief crèches) en kwalitatief kleuteronderwijs voor ieder kind.

Weg met pesterijen

Geen enkel kind zou bang moeten zijn om naar school te gaan. Pesten op school, inclusief cyberpesten, treft bijna 20% van de studenten in België die zich elke week lastiggevallen voelen[1]. Het is van cruciaal belang om geweld op school te bestrijden, onder andere pesterijen en cyberpesten.

In het jaar 2019 vieren we de dertigste verjaardag van het Verdrag inzake de rechten van het kind, aangenomen op 20 november 1989. Dit is de grootste belofte die ooit aan kinderen is gedaan: alle kinderen moeten dezelfde kansen hebben om te leren, te overleven, op te groeien en deel te nemen aan beslissingen die hen aangaan, zonder discriminatie of uitsluiting. Wanneer kinderen niet dezelfde kansen krijgen als een ander, zijn hun rechten geschonden.

[1] UNICEF, Report Card 15, Un départ dans la vie marqué par les injustices. Inégalités scolaires chez les enfants dans les pays riches, 2018