Trefwoorden

Kinderen in geïndustrialiseerde landen – Een gelijke start in het leven voor iedereen?

UNICEF publiceert nieuwe cijfers waaruit een groeiende ongelijkheid blijkt bij kinderen in 41 geïndustrialiseerd landen. Ook België blijkt een slechte leerling te zijn.

Innocenti Report Card 13
Innocenti Report Card 13

Het rapport “Fairness for Children: A League table of inequality in child well-being in rich countries”  focust op de ongelijkheid in inkomen, opleidingsniveau, zelf gerapporteerde gezondheid en tevredenheid met het leven. Niet alleen blijkt de ongelijkheid te groeien, rijke landen schieten ook ernstig tekort in het beleid naar de 10% kinderen toe die in het onderste segment van de inkomstenverdeling leven.

Denemarken staat het hoogst op de algemene ranglijst, met de laagste ongelijkheid tussen kinderen. Israël en Turkije staan het laagst geklasseerd. Enkele van de rijkste landen ter wereld staan eveneens onderaan de tabel, zoals Canada (26ste plaats), Frankrijk (28ste plaats) en Italië (32ste plaats), maar ook voor België, dat op de 29ste plaats komt, zijn de cijfers weinig hoopgevend. De ongelijkheid is in België in de 4 domeinen toegenomen. Vooral de bijzonder slechte resultaten op vlak van onderwijsongelijkheid en levenstevredenheid zijn erg zorgwekkend.

Inkomensongelijkheid
Uit de resultaten van het rapport blijkt dat de inkomensongelijkheid in de meerderheid van de rijke landen is toegenomen sinds de economische crisis. In de helft van de landen leven meer dan 10% van de kinderen in gezinnen die over minder dan 50% beschikken van het gemiddelde inkomen. Het zijn net deze kinderen, die het meest kwetsbaar zijn, die in het beleid vaak over het hoofd worden gezien. Ook in België, dat op de 22ste plaats staat, steeg de inkomenskloof tussen de armste kinderen, en de kinderen die opgroeien in een gezin met een gemiddeld inkomen. Bijna 1 op 5 kinderen groeien op in een gezin onder de armoededrempel (en beschikken over minder dan 60% van het gemiddeld inkomen (cijfers EU-SILC 2014).

OnderwijsongelijkheidInégalités scolaires
Weinig landen zijn erin geslaagd de kloof te dichten tussen kinderen die gemiddeld scoren op school en kinderen die slechte schoolresultaten behalen. Zelfs landen als Finland en Zweden hebben de ongelijkheid zien groeien. In alle landen van de OESO hebben de meest kwetsbare kinderen een achterstand van drie schooljaren ten opzichte van het gemiddelde kind.

België scoort met een 36ste plaats bijzonder slecht op vlak van onderwijsongelijkheid, want eindigt als voorlaatste  Meer dan 1 op de 10 jongeren behaalt vaardigheidsniveau 2 voor rekenen, lezen en wetenschappen niet .

De sociale lift die de school zou moeten zijn lijkt defect met het gekende watervalsysteem als gevolg: er zijn heel veel zittenblijvers en er wordt te snel doorverwezen naar het buitengewoon onderwijs. De kloof tussen leerlingen die gemiddelde schoolresultaten behalen en leerlingen die het slechts scoren is extreem groot. Dit is niet alleen nefast voor de betrokken kinderen, ook wordt heel veel talent verspild. Het verzwakt de sociale en economische weerbaarheid van onze samenleving, wat risico’s met zich meebrengt op het vlak van sociale cohesie. Voor België is een van de grootste uitdagingen in de komende jaren dan ook het terugdringen van de ongelijkheid op school.

Gezondheid
Inégalités de santé
De ongelijkheid op het gebied van gezondheid van kinderen is gebaseerd op een studie waarbij aan studenten van 11, 13 en 15 jaar wordt gevraagd hoe vaak ze in de voorbije maanden bepaalde gezondheidsklachten hebben gehad. Daaruit blijkt dat de ongelijkheid in de meerderheid van de landen is toegenomen tussen 2002 en 2014. Desondanks is er een beduidende vermindering in ongelijkheid op vlak van lichaamsbeweging en ongezond eten. Adolescente meisjes hebben systematisch meer kans om een gezondheidsachterstand op te lopen in alle onderzochte landen. België staat op de 15de plaats. Bijna een kwart van alle 11-, 13-, en 15-jarigen geven aan een of meer gezondheidsklachten per dag te hebben.

LevenstevredenheidInégalités de satisfaction
Als kinderen hun algemene levenstevredenheid moeten aanduiden op een schaal van 1 tot 10 is de gemiddelde score 8. Kinderen die aan de onderste kant zitten van de verdeling lopen echter heel erg achter op hun leeftijdsgenoten. De meest kwetsbare groepen op vlak van levenstevredenheid zijn migrantenkinderen en meisjes. In alle landen geven meisjes tussen 13 en 15 jaar een lagere tevredenheidsgraad aan dan jongens. In Duitsland, IJsland, Ierland, Italië, Spanje en de Verenigde Staten geven de eerste en tweede generatie migrantenkinderen zichzelf een lagere score voor levenstevredenheid in vergelijking met niet-migranten kinderen.

België staat op de 30ste plaats. Bijna 10% van de schoolgaande jongeren van 11, 13 en 15 jaar geven zichzelf een score van 4 op 10 of minder op vlak van levenstevredenheid. Doordat de levenstevredenheid van de groep onderaan nog achteruit gegaan is tussen 2002 en 2014 is deze kloof in ons land meer toegenomen dan in eender welk ander land uit deze studie.

Lees ook: Groeiende ongelijkheid in Europa: de aanbevelingen van UNICEF

Over de Report Cards
De Report Card-reeks vormt een van de belangrijkste instrumenten waarmee UNICEF betrouwbare data en informatie verzamelt op basis waarvan het beleid rond kinderen in de ontwikkelde landen kan verbeterd worden. Ze geeft weer hoe het gesteld is met het welzijn van kinderen in deze landen en geeft een duidelijk beeld van de ongelijkheid waar kwetsbare kinderen in onze samenleving mee worden geconfronteerd. Met concrete cijfers en voorbeelden wordt aangetoond waar het fout loopt. De vergelijking met andere landen toont bovendien aan dat het welzijn van kinderen in ieder land niet een onvermijdelijke uitkomst is van de individuele omstandigheden of van het niveau van economische ontwikkeling, maar dat het mee wordt gevormd door beleidskeuzes.

Download het volledige rapport