Trefwoorden

Migrantencrisis – een situatieschets

De migrantencrisis die momenteel in Europa woedt, is een gevolg van de massale verplaatsing van vluchtelingen in het Midden-Oosten en Afrika. Vele duizenden mannen, vrouwen en kinderen laten alles wat ze hebben achter om aan het geweld te ontsnappen, in de hoop op een beter leven elders.

Hoeveel personen zijn betrokken?

De migranten- en vluchtelingencrisis die momenteel in Europa woedt, is een gevolg van de massale verplaatsing van vluchtelingen in het Midden-Oosten en Afrika. Vele duizenden mannen, vrouwen en kinderen laten alles wat ze hebben achter om aan het geweld te ontsnappen, in de hoop op een beter leven elders.

De cijfers

Wereldwijd

In 2014 bedroeg het totaal aantal ontheemden en vluchtelingen, als gevolg van conflicten in de wereld, 60 miljoen, waarvan 30 miljoen kinderen. Bijna 9 op de 10 vluchtelingen leven in landen in de onmiddellijke nabijheid van hun land van herkomst. Libanon bijvoorbeeld, herbergt meer dan 1 miljoen Syrische vluchtelingen.

In Syrië is meer dan de helft van de bevolking ontheemd en op de vlucht: 7,6 miljoen mensen zijn intern ontheemd en het totale aantal Syrische vluchtelingen in de buurlanden bedraagt momenteel 4 miljoen. De 4 landen die het grootste aantal Syrische vluchtelingen herbergen zijn Turkije, Libanon, Jordanië en Irak.

 Europa

In 2015 waagden er tot nu toe meer dan 792.833 vluchtelingen de oversteek van de Middellandse Zee. Meer dan 2000 mannen, vrouwen en kinderen kwamen hierbij om het leven of raakten vermist in de vaak hachelijke tocht.

Meer dan de helft van de mensen die dit jaar in Europa arriveerden, zijn Syrische vluchtelingen. De migranten- en vluchtelingencrisis in Europa is een crisis voor de kinderen: 1 op 5 asielzoekers in Europa is minderjarig. Tussen januari en november 2015 hebben meer dan 133.000 kinderen asiel gevraagd in Europa.

België

Volgens de laatste cijfers van het Commissariaat –generaal voor de Vluchtelingen en Staatlozen (gegevens van november 2015), werden er 27.076 asielaanvragen ingediend in België in 2015. Hiervan zijn er 1725 niet-begeleide minderjarige vreemdelingen. In 2015 kregen 4.090 de vluchtelingstatus en 829 de status van subsidiaire bescherming.

Wat doet de politiek?

Europa

De kwestie van de migratie staat hoog op de Europese politieke agenda. Op 30 mei 2015 stelde de Europese Unie haar Migratie-Agenda voor.

De ministers van Asiel en Migratie van de 28 lidstaten stemden in met een hervestiging voor 54.760 vluchtelingen en migranten. Dit cijfer ligt lager dan vooropgesteld door de Europese commissie maar kan nog evolueren naar de toekomst toe.

Op 22 september 2015 kwamen de Europese ministers opnieuw samen tijdens een extra Europese top. Tijdens deze bijeenkomst heeft de EU duidelijk gesteld dat de belangen en de specifieke noden van de migranten- en vluchtelingenkinderen een prioritair aandachtspunt moeten zijn.

België

Sinds enkele maanden is het aantal asielaanvragen in België opmerkelijk gestegen. In de maand oktober waren er maar liefst 4.810 asielaanvragen in België, waarvan 563 minderjarigen. Naar aanleiding van de Ministerraad van 18 september 2015 werden nieuwe opvangplaatsen ingericht om de asielzoekers op korte termijn opvang te kunnen bieden. In oktober 2015 beschikte België over 27.289 plaatsen, verdeeld over de centra van FEDASIL, de partnercentra van FEDASIL (zoas die van het Rode Kruis) en individuele opvangplaatsen.

Sinds juli 2015 worden er wekelijks nieuwe plaatsen gecreëerd. Als het zo doorgaat, zal de ontvangstcapaciteit kunnen gaan van 16.200 plaatsen (begin juli 2015) naar bijna 36.000 plaatsen eind 2015.

Wat doet UNICEF?

Volgens het universele mandaat van UNICEF werken we samen met regeringen en partners in de landen van herkomst én bestemming van de migranten- en vluchtelingenkinderen.

UNICEF voert wereldwijd pleidooiwerk voor het respect voor het Verdrag inzake de Rechten van het Kind. Dit verdrag geldt voor alle kinderen. Ook voor kinderen op de vlucht. UNICEF staat erop dat alle acties die worden genomen voor vluchtelingen- en migrantenkinderen moeten genomen worden met het belang van het kind voor ogen, ongeacht het migrantenstatuut.

Als onderdeel van de Migratie Agenda van de Europese Unie, presenteerde UNICEF een 10-puntenplan voor een migratie aanpak, gebaseerd op de rechten van kinderen.

“Gechoqueerd zijn is niet voldoende, dat moet ook omgezet worden in daden”, zo verklaarde Anthony Lake, algemeen directeur van UNICEF.

UNICEF heeft een jarenlange expertise als het gaat over het verlenen van humanitaire bijstand aan kinderen in noodsituaties wereldwijd. We pleiten voor actie op vier punten. Zo moeten alle kinderen steeds toegang hebben tot de belangrijkste basisbehoeften – zoals gezondheidszorg, voeding en onderwijs. Daarnaast moet er een uitgebreid netwerk van experts worden opgezet om de kinderen en hun familieleden te beschermen.

Cruciaal voor het oplossen van deze crisis is het beëindigen van het conflict in Syrië, Irak en Afghanistan en van het geweld in Nigeria en in de Hoorn van Afrika. UNICEF gaat door met het ondersteunen van programma’s in Syrië en zijn buurlanden. Door het conflict in Syrië hebben 12,2 miljoen mensen humanitaire hulp nodig. In Syrië alleen al zijn 7,6 miljoen mensen intern ontheemd en zijn 4 miljoen mensen gevlucht naar de buurlanden.

UNICEF kan zijn ogen niet sluiten voor het lot van de Syrische kinderen wanneer ze de kusten van Europa bereiken. Deze kinderen riskeren hun leven, of het nu op een boot op de Middellandse Zee of tijdens een reis door de Balkan is. Ze worden blootgesteld aan geweld, misbruik en uitbuiting. Ze hebben bescherming en steun nodig. Naast het feit dat ze een hachelijke reis doorheen Europa ondernemen, mogen we niet vergeten dat ze vluchten van vreselijke situaties in hun land van herkomst, die ervoor zorgen dat vele kinderen getraumatiseerd raken. Bovendien hebben ze geen toegang tot onderwijs of gezondheidszorg, wat dan weer gevolgen op lange termijn met zich meebrengt.

UNICEF lanceert een oproep tot financiêle steun

Naar aanleiding van de dringende noden van deze kinderen, lanceert UNICEF een oproep voor 12,6 miljoen euro voor de vluchtelingen- en migrantenkinderen in Europa.

“Nu we geconfronteerd worden met een toestroom van migrantenkinderen en met de winter in aantocht, is hulp bieden aan deze kinderen onze absolute prioriteit”, aldus Marie-Pierre Poirier, coördinatrice van de activiteiten van UNICEF voor vluchtelingen en migranten in Europa. “We zullen samenwerken met de regeringen en met andere partners in de Europese gebieden die onze steun nodig hebben. We zullen alles doen dat in onze macht ligt om ervoor te zorgen dat deze kinderen veilig en gezond zijn en dat hun rechten en waardigheid worden gerespecteerd.”

De oproep die door UNICEF werd gelanceerd is bedoeld om de volgende activiteiten tijdens de komende 12 maanden te financieren:

  • installatie van kindvriendelijke ruimtes in de opvangcentra
  • sensibiliseren over de gezondheid en voeding van de kinderen in migrantengezinnen
  • ondersteuning aan programma’s rond educatie en ontwikkeling
  • technische expertise en begeleiding voor regeringen en andere partners binnen domeinen zoals kinderrechten, bescherming, psychosociale hulp, preventie en behandeling bij gevallen van geweld, behoeden van kinderen voor bedreigingen en kinderhandel …
  • steun en bescherming voor niet-begeleide minderjarigenIn Syrië en zijn buurlanden gaat UNICEF door met het bieden van humanitaire hulp op het gebied van gezondheid, voeding, water en hygiëne, onderwijs en bescherming. Tot de activiteiten van UNICEF in Syrië hoort ook de “Terug naar School”- campagne die 3 miljoen kinderen viseert. Om de toenemende watertekorten op te vangen heeft UNICEF de inspanningen opgevoerd voor de dagelijkse aanvoer per vrachtwagen van water en essentiële hygiëneproducten aan 1,2 miljoen personen.

UNICEF België

UNICEF België werkt nauw samen met NGO-platforms die de rechten van de migrantenkinderen verdedigen. Het platform Kinderen op de Vlucht, waarvan UNICEF België lid is, houdt zich voortdurend bezig met:

  • de evaluatie van alternatieven voor detentie van kinderen
  • de evaluatie van de situatie van niet-begeleide minderjarigen
  • pleidooiwerk voor de families in situaties zonder wettig verblijf

UNICEF België werkt tevens samen met de regering om ervoor te zorgen dat België zijn migratiebeleid toepast met respect voor de belangen van het kind (in het bijzonder tijdens de asielprocedures). Via het Child Notice project bieden we aan alle politieke verantwoordelijken van Asiel en Migratie informatie over de situatie van het land van herkomst van de kinderen die aankomen in Europa.

Via het “What Do You Think?”-project werkt UNICEF België ook rechtstreeks samen met kinderen en jongeren om zo de stem van de meest kwetsbare kinderen te laten horen. Van 2014 tot 2017 zal UNICEF België een participatief project lanceren met vluchtelingen- en/of migrantenkinderen die in België leven. Het doel is om hun bezorgdheden en ideeën te verzamelen in het alternatieve rapport van de kinderen voor het Comité voor de Rechten van het Kind. UNICEF België is altijd bereid om de autoriteiten te ondersteunen om alomvattende en duurzame oplossingen voor de kinderen te vinden.

Specifieke aandachtspunten van UNICEF België

De komst van vluchtelingen in België is geen verrassing noch een onbeheersbare situatie. UNICEF België vestigt de aandacht op de grootste verantwoordelijkheden tegenover de kinderen zodat hun belangen en specifieke noden worden gerespecteerd.

UNICEF België stelt met blijdschap vast dat de niet-begeleide minderjarigen en families met kinderen op prioritaire wijze worden ontvangen. In België is de ontvangstcapaciteit toegenomen van 16.200 plaatsen (begin juli 2015) naar een vooruitzicht van bijna 36.000 plaatsen eind 2015. We pleiten voor een dringende alomvattende en duurzame reactie en moedigen de Belgische overheid (met inbegrip van steden en gemeenten) aan om de migrantenkinderen en hun families een opvang van goede kwaliteit te geven.

Het feit dat de detentie van migranten en vluchtelingen opnieuw aan de orde is in Europa en in België, baart UNICEF België in het bijzonder zorgen. In 2008 maakte België een einde aan de detentie van gezinnen met kinderen in gesloten centra. Er werden alternatieven opgezet. We pleiten ervoor dat deze alternatieven verder worden uitgewerkt.

Voor UNICEF is een dergelijke detentie nooit in het belang van de kinderen. Zelfs een vergulde gevangenis blijft een gevangenis …

Aanbod van hulp en vragen naar wat UNICEF België concreet doet

UNICEF is in België vooral actief met pleidooiwerk rond het respect voor de rechten van migranten- en vluchtelingenkinderen. We zijn niet betrokken bij de rechtstreekse hulpverlening in ons land, wat betekent dat we geen bedden, speelgoed en dergelijke inzamelen en verdelen.  Gezien de enorme dringende noden in de landen van herkomst, geven we de voorkeur aan een financiële steun voor de vluchtelingenkinderen in Syrië en buurlanden waar UNICEF gezondheid, water-, onderwijs- en beschermingsprojecten voor hen opzet. Giften zijn welkom op ons rekeningnummer BE 31-0000 0000 – 5555 (met vermelding “Kinderen Syrië” ) of online via www.unicef.be

Voorstellen voor donaties van materiaal worden doorgestuurd naar de FEDASIL opvangcentra. Bijna alle opvangcentra kampen momenteel met een tekort aan kleding en schoenen. Vooral kleding voor (jonge) mannen is hoognodig! Met het vooruitzicht van de winter zijn sjaals en handschoenen ook zeker welkom. Verder zoeken de centra: rugzakken, broeksriemen, sportkledij, kinderkleding, matrasjes voor baby’s, schoolspullen, enz. Alle spullen kunnen 24u/24 en 7d/7 afgeven aan het onthaal van een opvangcentrum.

Sommige opvangcentra van FEDASIL zijn op zoek naar vrijwilligers om een handje toe te steken bij de huiswerkbegeleiding, bij de taallessen, animatie of andere klusjes in het centrum.