Niet alle rechten van kwetsbare kinderen in ons land worden gerespecteerd

Overhandiging alternatief rapport van de kinderen aan het VN-Comité voor de Rechten van het kind. Kwetsbare kinderen formuleren aanbevelingen rond 3 grote thema’s : armoede, onderwijskansen en migratie.

Genéve/Brussel – 4 juni 2018.  Een delegatie van UNICEF België overhandigt vandaag een alternatief rapport van kinderen aan het VN-Comité voor de Rechten van het Kind dat toezicht uitoefent op de wereldwijde naleving van het Verdrag inzake de Rechten van het Kind (1989).  In dit alternatieve rapport van UNICEF België geven kinderen en jongeren zélf uiting aan  hoe zij het respect voor hun rechten in ons land beleven en formuleren ze een aantal aanbevelingen naar de beleidsmakers toe rond 3 grote thema’s : armoede, onderwijskansen en migratie.

Sinds 1999 verzamelt het participatieproject van UNICEF België getuigenissen van kwetsbare kinderen in België. Het rapport dat vandaag werd ingediend is het resultaat van drie opeenvolgende raadplegingen over de voorbije acht jaar. Het rapport geeft een opvallende inkijk in de leefwereld, de ervaringen, de gevoelens en de standpunten van kwetsbare kinderen en jongeren in ons land.

“Er werd me gevraagd om er alleen naartoe te gaan. Maar daar, in de buurt van de DVZ raakte ik in de war. Er zijn veel ingangen en uitgangen en ik wist niet wat gedaan.  Ik heb er de hele dag rondgelopen met mijn kind.  Mijn voogd is me aan het Noordstatioon komen ophalen. Na het interview vertrok ze meteen.  Ik wist niet waar ik de tickets moest kopen of waar de perrons waren. Het was verschrikkelijk. Om het Noordstation terug te vinden, het juiste perron te vinden, mijn ticket te kopen en terug naar het centrum te gaan, had ik meer dan drie uur nodig.”

De honderden verhalen die UNICEF België inzamelde sinds 1999 zijn overrompelend.  Verhalen die een sterke weerklank bieden aan de stem van de meest kwetsbare en meest uitgesloten kinderen. Zij die hun thuisland ontvluchtten.  Zij die in armoede leven. Zij die de gevolgen dragen van de ongelijkheden in het Belgische onderwijssysteem.

UNICEF luistert naar hen, verzamelt hun getuigenissen die we als volwassenen niet mogen negeren. Deze kinderen weten beter dan wie ook, wat ze nodig hebben.  Ze beschrijven nauwkeurig de hindernissen waarmee ze geconfronteerd worden.  Het is aan ons om naar hen te luisteren.

De gelijkheid van kansen op school is een van de belangrijke thema’s in het rapport.  De kinderen ervaren al vanop heel jonge leeftijd dat het schoolsysteem twee snelheden heeft. Er zijn scholen voor “de armen” en scholen voor “de begoeden”. Een systeem dat soms vooroordelen in stand houdt en deze kinderen niet dezelfde kansen biedt als anderen. “Ik heb de indruk dat men vaker kijkt naar waar ik vandaan kom, dan naar wie ik ben,” zegt Latifa, een jong meisje.

De kinderen beschrijven de verloedering van hun woonwijk, van hun school. “In onze klas waren er veele vochtplekken op de muren en het plafond. Ramen waren stuk, ook in de winter.”   Dit staat in schril contrast met hun houding ten opzichte van sommige leerkrachten.  Sommige leerkrachten maken echt het verschil.  Zeg geven de kinderen zelfvertrouwen en doen alles om hen vooruit te helpen. In andere gevallen echter, hebben de kinderen die zichzelf als minder populair beschouwen, de indruk dat de leerkrachten het hebben opgegeven en er niet meer in geloven. “Een slechte leerkracht zal je niet verderhelpen wanneer je iets niet begrijpt. Hij zal je laten vallen”, getuigt een jong kind.

De kinderen die in de armere wijken wonen zijn zich bewust van deze sociale kloof. Ze kwam vaak aan bod tijdens de gesprekken met kinderen en jongeren tussen 2010 en 2017. Hun woonwijk is enerzijds de plaats van vriendschap en plezier maar even vaak het toneel van geweld en spanningen. “In de wijk groei je op, je overleeft er en je beschermt je er zo goed en zo kwaad als het kan.  In het park speel je temidden van dealers, hondendrollen en bendes.”

En dan is er de armoede, die nooit ver weg is. Je hoort ze zelden klagen en ze zeggen vaak dat ze niets tekort komen, maar uit hun getuigenissen krijg je al snel een beeld van de omvang van hun problemen. “In de kamer is er schimmel op de muren”, zegt een meisje. “Bij ons regent het binnen”, zegt een jongen. Deze armoede tast de meest elementaire rechten aan, zoals de toegang tot gezondheidszorg: “Iedereen heeft recht op verzorging.  Maar wij hebben niet allemaal dezelfde middelen en je moet kunnen betalen.  Gezinnen stellen zo hun gezondheidszorgen uit.”

Het rapport heeft niet alleen als doel te documenteren. Het wil vooral een brug slaan tussen de woorden van kinderen en jongeren en de beleidsmakers, die soms ver afstaan van hun realiteit. De kinderen en jongeren formuleerden hele ernstige en precieze aanbevelingen om het respect voor hun rechten te verbeteren. De kinderen hopen dat ze me een verschil kunnen maken via hun getuigenissen.

Migrantenkinderen en kinderen op de vlucht, pleiten bijvoorbeeld voor  procedures beperkt in  de tijd, een begeleiding en opvang in kleine structuren of bij gastgezinnen. Kinderen die in instellingen werden geplaatst, soms ver weg van hun familie, vragen om niet gescheiden te worden van hun broers en zussen.
Kinderen willen parken waar ze naar hartelust kunnen spelen, goed uitgeruste sportterreinen. Ze willen in een veilige en propere omgeving leven.   De kinderen wensen dat alle kinderen dezelfde kansen krijgen op school.

“De kinderen formuleerden heel wat aanbevelingen die de insteek vormen van een ambitieus actieplan.  Inspelend op het oude gezegde “de waarheid komt uit een kindermond” zorgt “What do you think ?” ervoor dat we echt kunnen luisteren naar de kwetsbare kinderen.  Naar hun visie op de zaak. Het is tijd om rekening te houden met hun woorden.  Op het niveau van de beleidsmakers, uiteraard.  Maar ook op elk niveau waar we een bijdrage kunnen leveren tot de verbetering van het leven van een kind via ons persoonlijk engagement, via onze familie, onze gemeenten, onze verenigingen, sportclubs… Door de aanbevelingen van de kinderen en jongeren te verspreiden en te helpen om ze in praktijk te zetten”, zegt Olivier Marquet, algemeen directeur van UNICEF België.

 


PDF-versie van het rapport


Meer informatie:

Philippe Henon
Persattaché
UNICEF België
Tél : (+32) 477/55.50.23
phenon@unicef.be
@philippehenon