Wij verdedigen de kinderrechten : Toen en nu

In 1989 gebeurde er iets ongelooflijks. Tegen de achtergrond van een veranderende wereldorde kwamen wereldleiders samen en gingen ze een historische verbintenis aan voor de kinderen van de wereld. Ze maakten een belofte aan ieder kind om zijn rechten te beschermen en te realiseren door een internationaal wettelijk kader aan te nemen - het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van het kind.

Het verdrag is gebaseerd op het fundamentele idee dat kinderen geen objecten zijn die hun ouders toebehoren en in wiens plaats beslissingen moeten worden genomen. Integendeel, het zijn individuën met hun eigen rechten. De Conventie stelt dat de kindertijd moet onderscheiden worden van de volwassenheid en duurt tot de leeftijd van achttien jaar. Het is een speciale, beschermde tijd, waarin kinderen moeten kunnen groeien, leren, spelen, zich ontwikkelen en zich op een waardige manier kunnen ontplooien.

Welke vooruitgang is er geboekt sinds het Kinderrechtenverdrag ?

© UNICEF/UN0284678/Vilas

In de loop der jaren is de Conventie het meest geratificeerde mensenrechtenverdrag in de geschiedenis geworden die het leven van kinderen heeft helpen veranderen.

Het heeft regeringen geïnspireerd om wetten en hun beleid te aan te passen en investeringen te doen, zodat meer kinderen eindelijk de gezondheidszorg en voeding krijgen die ze nodig hebben om te overleven en zich te ontwikkelen. Ook zijn er sterkere garanties om kinderen te beschermen tegen geweld en uitbuiting. Door de conventie kunnen meer kinderen hun stem te laten horen en actief deelnemen aan de samenleving.

Kind zijn vandaag: nieuwe gevaren, nieuwe kansen

Ondanks deze vooruitgang wordt het verdrag nog steeds niet volledig uitgevoerd of is het nog steeds niet algemeen bekend en begrepen. De rechten van miljoenen kinderen worden nog steeds geschonden doordat hen adequate gezondheidszorg, voeding, onderwijs en bescherming tegen geweld wordt ontzegd. Nog al te vaak eindigt de kindertijd abrupt wanneer kinderen gedwongen worden de school te verlaten, gevaarlijk werk te doen, te trouwen, te vechten in oorlogen of opgesloten worden in gevangenissen voor volwassenen.

En wereldwijde veranderingen, zoals de opkomst van digitale technologieën, klimaatverandering, langdurige conflicten en massamigratie, veranderen de kindertijd volledig. Kinderen worden vandaag geconfronteerd met nieuwe bedreigingen van hun rechten, maar ze hebben ook nieuwe mogelijkheden om hun rechten te laten gelden.

Lees H. Fore’s brief aan de kinderen van de wereld >>

Nu het Kinderrechtenverdrag 30 wordt, zoomen we in op enkele van deze rechten, de vooruitgang die werd geboekt en de uitdagingen die blijven bestaan.

Artikel 6. Ieder kind heeft recht op leven, om te overleven en zich te ontwikkelen

© UNICEF/UN0284743/Winter

Haïti 1990 – Een meisje krijgt een vaccin tegen polio. Drie decennia geleden verlamde of doodde polio bijna 1000 kinderen per dag. Tegenwoordig zijn 99 procent van de gevallen geëlimineerd.

Sinds 1989 is het aantal kinderen dat sterft voor hun 5de verjaardag teruggedrongen met meer dan 50%.

In 1989 stierven wereldwijd bijna 40.000 kinderen  onder de vijf jaar. Vandaag is dat cijfer teruggebracht tot 15.000 overlijdens, niettegenstaande de bevolkingsgroei.

Veel van de interventies die deze vooruitgang mogelijk maakten – zoals vaccins, orale rehydratatiezouten en betere voeding – zijn praktisch en kosteneffectief. De opkomst van digitale en mobiele technologie en andere innovaties maken het makkelijker en efficiënter om levensreddende diensten te leveren aan gemeenschappen die moeilijk te bereiken zijn en om de mogelijkheden te vermenigvuldigen.

Toch sterven dagelijks nog steeds 15.000 kinderen onder de 5 jaar, vaak door ziekten die kunnen behandeld worden en andere oorzaken die kunnen voorkomen worden. Ook worden we geconfronteerd met een alarmerende stijging van het aantal kinderen met overgewicht, en van het aantal meisjes die lijden aan bloedarmoede.

Artikel 7: Kinderen hebben recht op een naam, en deze moet officieel worden erkend door de regering. Ze hebben het recht op een nationaliteit (om toe te behoren tot een land).

In 1989 beschikte slechts één land van de lage- en middeninkomenslanden over geboorteregistratiegegevens. Vandaag zijn het er meer dan 110.

Toch is 1 kind op 4 jonge kinderen onzichtbaar voor de wet, omdat hun geboorte nooit werd geregistreerd. Ze hebben geen naam,  geen nationaliteit en zijn extra kwetsbaar om het slachtoffer te worden van uitbuiting.

Bij gebrek aan de formele erkenning van een staat, heb je immers mogelijk geen toegang tot gezondheidszorg, onderwijs en andere overheidsdiensten. Ook loop je het risico uitgehuwelijkt te worden, gevaarlijk werk te verrichten of als kindsoldaat te worden ingezet. Als niet-geregistreerd of ‘staatloos’ kind ben je onzichtbaar voor de autoriteiten – het is alsof je nooit hebt bestaan.

Kinderen registreren bij de geboorte is de eerste stap om te garanderen dat ze voor de wet erkend worden, hun rechten te waarborgen en ervoor te zorgen dat eventuele schendingen van deze rechten niet onopgemerkt blijven.

Meer weten >

Artikel 24. Kinderen hebben het recht op de best mogelijke gezondheidszorg, veilig water om te drinken, voedzame maaltijden, een nette en veilige omgeving, en informatie om hen te helpen gezond te blijven.

© UNICEF/UN0284741/Sprague

Indonesië 1986 – Kinderen gebruiken een manuele pomp, een van de vele die werden geïnstalleerd door UNICEF vlakbij Jakarta om ervoor te zorgen da mensen toegang hebben tot zuiver water. Sinds 1985 werkt UNICEF met de regering in Indonesië om ervoor te zorgen dat meer kinderen overleven en zich kunnen ontwikkelen.

Sinds 1989 kregen 2.6 miljard mensen toegang tot drinkbaar water, en 2.1 miljard mensen kregen toegang tot een toilet.

Alle kinderen kinderen hebben een schoon milieu nodig om in te leven, zuivere lucht om te ademen, schoon water om te drinken en voedsel om gezond te kunnen opgroeien. Maar het klimaat dat spectaculair verandert kan mogelijk al deze basisrechten ondermijnen. Klimaatverandering kan zelfs het grootste deel van de vooruitgang teniet doen die in de afgelopen dertig jaar is geboekt op het gebied van overleving en ontwikkeling van kinderen. Het vormt met andere woorden potentieel de grootste bedreiging voor de rechten van de volgende generatie kinderen.

Meer weten >>

Artikel 28: Kinderen hebben recht op onderwijs. Discipline op school moet de waardigheid van kinderen respecteren. Basisonderwijs voor kinderen moet gratis zijn. Kinderen moeten aangemoedigd worden naar school te gaan tot de hoogst mogelijke graad.

© UNICEF/UN0284670/Goodsmith

Deze meisjes zitten op de lagere school in Nouakchott, Mauritanië in 1992. In 1992 gingen 54% van de kinderen in Mauritanië naar school. Slechts een derde van het totale aantal leerlingen maakte basisschool af. 

Wereldwijd hadden in 1989 hadden meer dan 120 miljoen kinderen geen toegang tot lager onderwijs. Dertig jaar later is dit cijfer met de helft gedaald, ondanks de explosieve groei van de wereldbevolking. Momenteel gaan naar schatting 61 miljoen kinderen niet naar de lagere school.

Hoewel het aantal kinderen dat op school zit hoger is dan ooit, wordt de doelstelling om hen kwaliteitsvol onderwijs te bieden, niet gehaald. Naar school gaan is niet hetzelfde als leren.

Meer dan 60 procent van de kinderen op de basisschool in ontwikkelingslanden slaagt er nog steeds niet in om een minimum aan leervaardigheden te verwerven en de helft van de tieners in de wereld worden geconfronteerd met geweld in en rond de school, wat betekent dat niet de veilige plaats is die de school zou moeten zijn. Ook hebben ze vaak geen  toegang tot een opleiding die hen voorbereidt op de huidige noden en kansen op de arbeidsmarkt, en niet de nodige vaardigheden en visie verwerven die ze nodig hebben in een economie van de eenentwintigste eeuw.

Samen met zijn mondiale partners heeft UNICEF een nieuw initiatief gelanceerd om jongeren voor te bereiden om productieve en betrokken burgers  te worden. Generation Unlimited wil ervoor zorgen dat elke jongere tegen 2030 op school zit, een opleiding of stage volgt of een job.

Meer lezen >>

Artikel 38: Kinderen hebben het recht op bescherming tegen oorlog

© UNICEF/UN0284116/Schneider
Irak, 1989 – een meisje staat tussen het puin in Wadi al Aain, een buurt in Mosoel die werd getroffen door bommen. De voornaamse gevaren voor kinderen en vrouwen in  de Golfoorlog waren ondervoeding en epidemies veroorzaakt door ziekten verspreid via water door de ineenstorting van basisdiensten in het land. UNICEF kwam te hulp met onder andere medisch materiaal en vaccins.

Kinderen zijn altijd de eerste slachtoffers van oorlog geweest. Nooit zijn er in zoveel landen conflicten geweest sinds de ratificatie van het Verdrag inzake de Rechten van het Kind in 1989. Een op de vier kinderen woont nu in een land dat getroffen is door gewelddadige conflicten of een natuurramp. 28 miljoen kinderen zijn uit hun huizen verdreven door oorlogen en onveiligheid. Velen verliezen meerdere jaren van hun schooltijd – maar ook bewijzen van hun resultaten en diploma’s die hen toegang kunnen geven tot leer- en carrièremogelijkheden in de toekomst.

Conflicten blijven kinderen de bescherming, gezondheid en toekomst ontzeggen die ze verdienen. UNICEF werkt mee aan oplossingen op grotere schaal, zoals het digitale leerpaspoort, om miljoenen ontheemde kinderen te helpen de vaardigheden te verwerven die ze nodig hebben om zich te ontplooien.

Meer weten >>

Wat nu?

De hoop, visie en inzet van de wereldleiders in 1989 hebben geleid tot de goedkeuring van de Conventie. Het is aan de huidige generatie om van regeringsleiders, het bedrijfsleven en de gemeenschappen te eisen dat zij nu voor eens en voor altijd een einde maken aan de schendingen van de kinderrechten. Zij moeten zich ertoe verbinden actie te ondernemen om ervoor te zorgen dat de rechten van ieder kind worden gerespecteerd.

Blijf op de hoogte van onze activiteiten in België en in de wereld