In Guinee Forestière organiseren de mensen zich tegen ebola

Trefwoorden

In Guinee werkt UNICEF samen met plaatselijke organisaties om sensibiliseringscampagnes rond ebola op te zetten op lokaal niveau.

In Guinee Forestière organiseren de mensen zich tegen ebola

Dialoog met de lokale bevolking: een cruciaal wapen in de strijd tegen ebola
“Eerst moest ik niets van hen weten”, legt Dalla Guilavogui uit. Ze is 52 en werkt op het land in Bokoulouma, een dorp in Guinee Forestière, een bosrijke, bergachtige regio in het uiterste zuiden van Guinee. “Zij”, dat zijn de vijf leden van het team van de Association d’Action Communautaire die in Guinee werken rond de mobilisatie van lokale gemeenschappen, met ondersteuning van UNICEF. Bij hun eerste bezoek werden ze weggestuurd. Vandaag worden ze met open armen ontvangen door de lokale bevolking, die zich zelfs verontschuldigt voor die eerste reactie.

Dalla lijkt radeloos. Haar stuurloze blik straalt de angst, de onrust en de verwarring uit die zich meester hebben gemaakt van haar dorp in het district Macenta. Het is in deze regio, in het zuidwesten van het land, dat de huidige epidemie van hemorragische koorts volgens experts voor het eerst de kop op stak, in december 2013. Tot enkele weken geleden was Macenta het epicentrum van de ziektegolf.

Scepsis, vijandigheid en soms geweld

“In een naburig dorp,” gaat Dalla verder, “kwam een auto een zieke ophalen. Die zagen we nooit meer terug. Er kwamen mensen het huis vanbinnen volspuiten met een soort poeder. De mensen maakten zich zorgen. Sommigen zeiden dat dit product de ziekte overbracht. Het poeder is de dood, werd gezegd.”

Dit soort ernstige misverstanden, in combinatie met een gebrek aan correcte informatie en de angst voor de ziekte zorgden ervoor dat het dorp op zichzelf ging terugplooien. Om deze tendens om te buigen was de tussenkomst nodig van zogenaamde ‘ressortissants’, voormalige dorpsgenoten die naar de regionale of nationale hoofdstad getrokken waren, beter geïnformeerd waren en deze kennis doorgaven. Ook traditionele genezers, religieuze leiders en het districtsbestuur gingen zich inzetten, met de steun van UNICEF, om het tij te keren.

Om het vertrouwen van de dorpelingen te winnen zijn soms wel vijf opeenvolgende bezoeken nodig. Soms worden doodsbedreidingen geuit, worden barricades opgericht, keien gegooid, neemt de vijandigheid de bovenhand. Door de angst voor ebola worden de hevige communautaire spanningen in de regio enkel verder aangewakkerd. In september werd in Womey een sensibiliseringsteam dat op pad was met lokale journalisten vermoord. Sindsdien zijn de medewerkers van UNICEF en de voorlichters extra voorzichtig. Sommigen erkennen dat ze met een bang hart werken dezer dagen.

Waakzaamheidscomités als schildwachten van de lokale gemeenschap tegen ebola

Ebola wordt niet enkel op medisch vlak bestreden. Veel gemeenschappen weigeren hun zieken te laten vertrekken naar grote, dikwijls verafgelegen verzorgingscentra, waarover de wildste geruchten de ronde doen. Voor UNICEF is de inzet van de lokale gemeenschap essentieel in de strijd tegen de ziekte. In Bokouloma werd een waakzaamheidscomité opgericht, verkozen onder de bevolking. De leden, allemaal mensen uit het dorp, sensibiliseren hun buren en monitoren op lokaal niveau of de ziekte opduikt. Op die manier kan vlug alarm geslagen worden en kunnen misverstanden tussen de lokale bevolking en de hulpverleners vermeden worden. “Dankzij de comités zullen we, als alles goed gaat, ogen en oren hebben in elk dorp”, vertelt dokter Fadiga Abdoul, die de leiding heeft op het vlak van gezondheid in het lokale kantoor van UNICEF. “We zullen veel beter in staat zijn om de epidemie onder controle te krijgen”.

In Guinee Forestière worden momenteel 660 dergelijke comités op poten gezet door UNICEF en andere partners zoals UNDP, UNFPA en Plan Guinee. Meer dan honderd zijn er nu al operationeel. In heel het land moeten er tegen het einde van het jaar zo’n 2700 comités werkzaam zijn. De nodige vormingen worden volgens een watervalsysteem georganiseerd, van op het districtsniveau tot in het kleinste dorp.

De impact van ebola: zowel zichtbaar als onzichtbaar

Vroegtijdig stopgezette opleidingen, inentingen die niet meer tijdig gebeuren: de sociale impact van de epidemie is minder zichtbaar, maar daarom niet minder ernstig. Hoewel in Bokoulouma nog geen enkel geval van ebola werd vastgesteld, is het sociale weefsel danig aangetast. “Op sociaal vlak zijn we ziek”, legt Dalla uit. “Sommige jongeren respecteren de ouderen niet meer. Op economisch valk zijn we ziek. Niemand komt nog naar de dorpen. Sommige dorpsgemeenschappen wordt de toegang ontzegd tot de wekelijkse markt.”

Zoals elders is ook in Guinee de strijd tegen ebola een race tegen de klok. Investeren in de gemeenschap is essentieel, zowel op korte als op lange termijn. De grote uitdaging bestaat erin ervoor te zorgen, o.a. door het systeem van lokale mobilisatie, dat wanneer de strijd is gestreden, het land niet verwoest blijkt maar net versterkt uit het gewoel komt, zowel op vlak van gezondheidszorg als wat betreft de sociale cohesie.

Dit artikel werd geschreven door Christophe Boulierac, woordvoerder van UNICEF in Genève, en verscheen eerder in de Huffington Post.