Scholen onder vuur in Oost-Oekraïne

Kogelinslagen in de ruiten van klaslokalen, gevaarlijke busritten naar school, schuilkelders tegen bommen en niet-ontplofte munitie op speelplaatsen zijn dagelijkse kost voor kinderen in in Oost-Oekraïne.

Vijf jaar conflict in Oost-Oekraïne hebben een verwoestende impact op het schoolsysteem en op de 400.000 meisjes en jongens die vlakbij de frontlinie wonen en naar school gaan. Sinds het begin van het conflict raakten al 750 scholen beschadigd of vernietigd.

De psychologische tol die het geweld eist is hoog. Kinderen hebben slapeloze nachten door de onophoudelijke beschietingen. De stress die ze ondergaan doordat de route van hun schoolbus vlak langs de vuurlinie gaat, is verwoestend.

Dit zijn de kinderen die in deze omstandigheden naar school gaan en opgroeien.

Masha en Yura, twee kinderen als alle andere

Masha, 11 jaar, en haar broer Yura, 9 jaar, op weg naar school in Oekraïne. – UNICEF/UN0263670/Morris VII Photo

Samen met hun moeder, vader en broertje wonen ze in Novotoshkivske, in Oost-Oekraïne. Yura’s favoriete vakken zijn Engels en informatica. Hij houdt ervan verstoppertje te spelen in het park en kastanjenoten te verzamelen. Masha doet liever wiskunde en ze houdt van lezen. Later wil ze zangeres worden.

Maar…

UNICEF/UN0243152/Morris VII Photo

In januari 2015 werd hun school verwoest door granaten en een tank. “Het was niet alleen de school: de hele stad werd onder vuur genomen,” vertelt Masha. “Ik was vreselijk bang. De beschietingen waren oorverdovend. Ik hoorde een tijdje niets meer,” vertelt ze.

Masha vertelt dat haar jongste broer nog steeds huilt als hij luide knallen hoort. Dan brengt ze hem snoepjes en probeert ze hem te troosten door te zeggen dat het “volwassenen zijn die aan het spelen zijn.”

“Ik was thuis bij mijn oma toen de beschietingen begonnen en de ramen barstten. Ik was heel erg bang en ik verstopte me in de badkamer.”

Artyom, 10 jaar, een kind als alle andere

UNICEF/UN0243035/Morris VII Photo

Hij woont met zijn familie in de stad Mayorsk, langs de “contactlijn” tussen de strijdende partijen, waar de gevechten het hevigst zijn. Hij houdt van voetbal en zijn favoriete team is Barcelona. Later wil Artyom graag voor het lokale team spelen. Thuis mag hij TV kijken, maar alleen nadat hij zijn huiswerk heeft gedaan en meegeholpen heeft met klusjes. In de winter speelt hij graag met zijn vrienden in de sneeuw. Afgelopen winter hebben de kinderen in de stad hun eigen ijsbaan gemaakt, ook al heeft geen van hen schaatsen.

Maar …

UNICEF/UN0243147/Morris VII Photo

Artyom heeft een granaatscherf in zijn onderrug. Artsen verwijderden al drie andere stukken. In september 2014 kwam een mortier op enkele meters van Artyom en zijn familie terecht toen ze in hun tuin zaten. Artyom heeft sindsdien nog steeds regelmatig hoofdpijn en moet meerdere keren per maand naar de dokter om zijn gezichtsvermogen te laten controleren.

Diana, 14 jaar, een kind als alle andere.

UNICEF/UN0243115/Morris VII Photo

Diana woont met haar moeder vlakbij de ‘contactlijn’. Ze gaat elke dag naar school in Opytne en wil later kleuterleidster worden. “Ik vind het leuk om voor kinderen te zorgen. Ik kan goed met ze opschieten, “zegt ze.

Maar…

© UNICEF/UN0243118/Morris VII Photo

Diana moet elke dag om 05.30 uur opstaan om de soms twee uur durende reis te maken naar een veiligere school. Haar oude school in Horlivka is immers verwoest. Ze moet elke dag een controlepunt passeren om naar school te gaan en om naar de winkel te gaan. De andere kinderen uit het dorp mogen haar thuis niet bezoeken omdat het te gevaarlijk is.

Het gezin gebruikt thuis enkel de hoogstnoodzakelijke dingen. De rest staat ingepakt voor het geval ze snel moeten vluchten. “We hebben onze tassen klaar staan om te vertrekken als het echt gevaarlijk wordt,” vertelt Diana’s moeder.

Sonya, 16, een kind als alle andere

UNICEF/UN0243137/Morris VII Photo

Sonya woont bij haar moeder en haar kleine zusje. Later wil ze procureur worden. Of misschien rechter, zegt haar moeder. Ze wonen in een flatgebouw op de “contactlijn” in Mayorsk, Oost-Oekraïne. Vroeger speelde ze verstoppertje met haar vrienden of speelde ze in het bos.

Maar…

UNICEF/UN0243132/Morris VII Photo

Het is te gevaarlijk geworden voor Sonya en haar vrienden om in het bos te spelen. “We hebben nog dit voetbalveld waar we kunnen spelen, maar we kunnen nergens anders heen omdat er overal mijnen liggen”, zegt ze. Sonya en haar familie zijn uit Mayorsk vertrokken toen de gevechten het hevigst waren, maar ze keerden eind 2017 terug.

Sonya schrok toen ze voor het eerst hun appartement zag – de ramen waren verbrijzeld en de omgeving was bezaaid met mijnen en niet-ontplofte munitie. “Ik herkende de plek niet – het zag er zo anders uit”, zegt Sonya. “De controlepost, de cementblokken, de waarschuwingsborden; het zag er allemaal vreemd uit voor mij. ”

Dima, 15, een kind als alle andere

© UNICEF/UN0243117/Morris VII Photo

Hij woont met zijn moeder en vader aan de rand van een dorp genaamd Bakhmutka, in het oosten van Oekraïne. Hij houdt van sporten en speelde vroeger volleybal op school of voetbal na schooltijd. Dima houdt van dieren, vooral honden, en wil later dierenarts worden.

Maar…

© UNICEF/UN0243144/Morris VII Photo

Dima hoort bijna dagelijks schoten, want zijn huis staat vlakbij de contactlijn. Hij zegt dat hij al gewend is geraakt aan deze nieuwe manier van leven. Zijn moeder zegt nochtans dat hij zenuwachtig kan worden en dat hij ’s nachts soms schreeuwend wakker wordt.

Dima zegt dat kinderen die tijdens het conflict zijn geboren geen echte kindertijd hebben. “Ze groeien op met het geluid van artillerie. Ik ben opgegroeid in een vredig land. ‘

Edik, 13, een kind als alle andere

© UNICEF/UN0243126/Morris VII Photo

Hij woont met zijn moeder, vader en zusje in een appartement in het centrum van Bakhmutka. Edik vertelt dat hij soms met de bal speelt, en dat hij vroeger graag naar het bos ging om bessen en paddenstoelen te plukken. Nu helpt hij gewoonlijk met schoonmaken of gaat hij samen met zijn vader water halen bij de pomp, zodat zijn moeder de was kan doen. “[Als] ik alle klusjes achter de rug heb, kan ik gaan spelen”, zegt hij. Hij gaat met de bus naar school en wil later politieagent worden.

Maar…

© UNICEF/UN0243123/Morris VII Photo

Het is niet makkelijk om naar school te gaan. Vroeger ging Edik naar school in Horlivka, tot zijn school gebombardeerd werd. In 2015, toen de gevechten het hevigst waren, kreeg Edik thuis les van een plaatselijke leraar. Hij gaat nu naar een school die veiliger is en verder van het conflictgebied ligt.

De weg naar school is een moeizame tocht over verharde wegen. Op een dag kon de bus ternauwernood een vallende mortier ontwijken die een groot gat in de weg achterliet.

“Er wonen hier geen andere kinderen om mee te spelen”, zegt hij. “Vroeger waren hier nog zes andere kinderen, maar die zijn allemaal vertrokken in 2014.”

Sasha, 9, een kind als alle andere.

© UNICEF/UN0243127/Morris VII Photo

Ze woont samen met haar moeder, vader en oudere zus in Bakhmutka in de regio Donetsk. Sasha zegt dat ze niet graag naar school gaat en liever bij haar moeder en haar zes kittens blijft en naar tekenfilms, of verstoppertje speelt met haar vrienden in het dorp. ’s Nachts slaapt ze met haar favoriete kitten, Mitiay, en een reusachtige teddybeer die Bublik heet. Ze gaat naar school met de bus.

Maar…

© UNICEF/UN0243129/Morris VII Photo

Het is niet makkelijk om naar school gaan te gaan, en zelfs heel gevaarlijk. De bus komt immers heel dicht bij de contactlijn en bevindt zich gedurende een groot deel van de reis binnen het bereik van de bommen.

Hoewel hun huis tot nu toe nog niet is geraakt, zijn al 4 of 5 mortieren op het huis van de buren geland. “Ze zijn nog steeds erg bang om in hun huis te slapen, dus slapen ze in de kelder”, vertelt Sasha. “Vorig jaar, begin maart, waren er enorm zware gevechten en vlogen de granaten over ons huis. Papa bracht ons snel naar de kelder van de buren. We zijn daar twee nachten gebleven.”

Volgens Sasha’s moeder hebben kinderen in Oost-Oekraïne geen echte kindertijd. “Kinderen spelen oorlogsspelletjes of spelen gewelddadige scènes na, met checkpoints en soldaten. Ze groeien te snel op en weten te veel voor een kind: wat voor soort wapens er worden gebruikt, wanneer ze worden afgevuurd en waar.”

Wat doet UNICEF?

UNICEF roept op om onmiddellijk een einde te maken aan de gevechten en de kinderen te beschermen. We dringen er bij alle partijen op aan de ‘Safe Schools Declaration’ te onderschrijven, een intergouvernementele politieke verbintenis om concrete maatregelen te nemen om leerlingen, leerkrachten en onderwijsfaciliteiten te beschermen tegen opzettelijke en willekeurige aanvallen tijdens gewapende conflicten.

UNICEF werkt samen met partners in Oost-Oekraïne om honderdduizenden kinderen die getroffen zijn door het conflict de broodnodige psychosociale ondersteuning te bieden, en informatie te geven over de risico’s van mijnen. UNICEF biedt ook ondersteuning aan onderwijsinstellingen. We zetten ons in om scholen en kleuterscholen te herstellen, en educatief materiaal sportinfrastructuur en schoolmeubilair te vervangen.
Hoe jij kan helpen