VN rapport waarschuwt dat zero-hunger doelstelling tegen 2030 in het gedrang komt

Veiligstellen van gezonde voeding voor miljarden mensen is prioriteit

Meer mensen lijden honger, zo blijkt uit een jaarlijks onderzoek van de Verenigde Naties. Tientallen miljoenen hebben zich de afgelopen vijf jaar bij de chronisch ondervoede mensen gevoegd en landen over de hele wereld blijven worstelen met meerdere vormen van ondervoeding.

De laatste editie van de “State of Food Security and Nutrition in the World”,schat dat bijna 690 miljoen mensen honger leden in 2019 – een stijging van 10 miljoen ten opzichte van 2018 en van bijna 60 miljoen in vijf jaar tijd.

Hoge kosten en een lage inkomens betekenen dat miljarden mensen niet gezond of voedzaam kunnen eten. De hongerigen zijn het talrijkst in Azië, maar breiden zich het snelst uit in Afrika. Over de hele wereld voorspelt het rapport dat de COVID-19-pandemie tegen het einde van 2020 meer dan 130 miljoen extra mensen tot chronische honger zou kunnen leiden. (

De “State of Food Security and Nutrition in the World”, is de meest gezaghebbende wereldwijde studie die de voortgang bij het beëindigen van honger en ondervoeding volgt. Het rapport wordt gezamenlijk geproduceerd door de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO), het Internationaal Landbouwfonds (IFAD), het Kinderfonds van de Verenigde Naties (UNICEF), het UN World Food Programme (WFP) en de Wereldgezondheidsorganisatie ( WHO).

De hoofden van de vijf agentschappen waarschuwen dat “vijf jaar nadat de wereld zich ertoe heeft verbonden honger, voedselonzekerheid en alle vormen van ondervoeding te beëindigen, we nog steeds niet op het goede spoor zitten om deze doelstelling tegen 2030 te bereiken.”

 

De hongercijfers verklaard

In deze editie hebben belangrijke gegevensupdates voor China en andere dichtbevolkte landen geleid tot een substantiële verlaging van de schattingen van het wereldwijde aantal hongerige mensen tot de huidige 690 miljoen. Toch is er geen verandering in de trend. Het herzien van de hele hongerserie terug naar het jaar 2000 levert dezelfde conclusie op: na een gestage afname gedurende decennia, begon de chronische honger langzaam op te lopen vanaf 2014 en blijft dat zo.

Azië blijft de thuisbasis van het grootste aantal ondervoede mensen (381 miljoen). Afrika staat op de tweede plaats (250 miljoen), gevolgd door Latijns-Amerika en het Caribisch gebied (48 miljoen). De wereldwijde prevalentie van ondervoeding – of het totale percentage hongerige mensen – is met 8,9 procent weinig veranderd, maar het absolute aantal stijgt sinds 2014. Dit betekent dat de honger de afgelopen vijf jaar is meegegroeid met de wereldbevolking.

Dit verbergt op zijn beurt grote regionale verschillen: procentueel gezien is Afrika de zwaarst getroffen regio en wordt het zelfs nog meer, met 19,1 procent van de bevolking ondervoed. Dit is meer dan het dubbele van het aantal in Azië (8,3 procent) en in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied (7,4 procent). Volgens de huidige trends zal Afrika tegen 2030 meer dan de helft van de chronisch hongerigen ter wereld huisvesten.

De tol van de pandemie

De COVID-19-pandemie vergroot de kwetsbaarheden en tekortkomingen van wereldwijde voedselsystemen. Hoewel het nog te vroeg is om de volledige impact van de lockdowns en andere inperkingsmaatregelen te beoordelen, schat het rapport dat in 2020 nog eens 83 miljoen mensen, en mogelijk wel 132 miljoen mensen honger zullen lijden als gevolg van de economische recessie veroorzaakt door COVID-19. De tegenslag roept nog meer twijfel op over het behalen van Sustainable Development Goal 2 (Zero Hunger).

Ongezonde voeding, voedselonzekerheid en ondervoeding

Het overwinnen van honger en ondervoeding in al zijn vormen (inclusief ondervoeding, tekorten aan micronutriënten, overgewicht en obesitas) is meer dan enkel voedsel veiligstellen om te overleven: wat mensen eten – en vooral wat kinderen eten – moet ook voedzaam zijn. Maar een belangrijk obstakel zijn de hoge kosten van voedzaam voedsel en de lage betaalbaarheid van gezonde voeding voor een groot aantal gezinnen.

Het rapport toont aan dat een gezonde voeding veel meer kost dan 1,90 dollar per dag, de internationale armoedegrens. Het zet de prijs van zelfs de goedkoopste gezonde voeding op vijf keer de prijs van het vullen van magen met alleen zetmeel. Voedingsrijke zuivel, fruit, groenten en eiwitrijk voedsel (van plantaardige en dierlijke oorsprong) zijn wereldwijd de duurste voedselgroepen.
De laatste schattingen zijn dat maar liefst 3 miljard mensen of meer een gezond dieet niet kunnen betalen. In Afrika beneden de Sahara en Zuid-Azië is dit het geval voor 57 procent van de bevolking, hoewel geen enkele regio, inclusief Noord-Amerika en Europa, gespaard blijft. Mede daardoor komt de race om ondervoeding te beëindigen in het gedrang. Volgens het rapport kampte in 2019 tussen een kwart en een derde van de kinderen onder de vijf (191 miljoen) met groeiachterstand. Nog eens 38 miljoen kinderen onder de vijf jaar kampten met overgewicht. Onder volwassenen is obesitas inmiddels een wereldwijde pandemie geworden.

 

Een oproep tot actie

Het rapport stelt dat zodra rekening wordt gehouden met duurzaamheidsoverwegingen, een wereldwijde overschakeling op gezonde voeding zou helpen om de terugval in honger terug te dringen en enorme besparingen op te leveren. Het berekende dat door een dergelijke verschuiving de gezondheidskosten in verband met ongezonde voeding, die naar schatting 1,3 biljoen dollar per jaar in 2030 zullen bedragen, bijna volledig kunnen worden gecompenseerd; terwijl de voedingsgerelateerde sociale kosten van broeikasgasemissies, geschat op 1,7 biljoen dollar, met tot driekwart kunnen worden verlaagd.

Het rapport dringt aan op een transformatie van voedselsystemen om de kosten van voedzaam voedsel te verlagen en de betaalbaarheid van gezonde voeding te vergroten. Hoewel de specifieke oplossingen van land tot land zullen verschillen, en zelfs daarbinnen, liggen de algemene antwoorden bij interventies in de hele voedselvoorzieningsketen, in de voedselomgeving en in de politieke economie die het handels-, overheidsuitgaven- en investeringsbeleid vormgeven.

De studie roept regeringen op om voeding te integreren in hun benadering van landbouw; inspanningen te leveren om kostenverhogende factoren bij de productie, opslag, transport, distributie en marketing van voedsel te verminderen, lokale kleinschalige producenten te ondersteunen om voedzamer voedsel te verbouwen en te verkopen, en hun toegang tot markten veilig te stellen; prioriteit geven aan kindervoeding als de categorie die het meest nodig is; gedragsverandering stimuleren door middel van onderwijs en communicatie; en voeding inbedden in nationale stelsels voor sociale bescherming.