Secure payment
Update op 6 januari 2026
Alleen al in december 2025 vluchtten bijna 90.790 mensen uit Zuid-Kivu naar Burundi. De meesten van hen verblijven in het vluchtelingenkamp van Busuma, in de gemeente Ruyigi. Dat kamp is echter al overbevolkt en niet uitgerust om deze toestroom op te vangen. De omstandigheden zijn er schrijnend: er is onvoldoende onderdak, een tekort aan warme kleding en een gebrek aan water, … Vooral kinderen, zwangere vrouwen en ouderen lopen hierdoor ernstige risico’s, zoals onderkoeling, luchtweginfecties en ondervoeding.
Deze nieuwe crisis komt bovenop een al zwaarbelaste humanitaire context. Zo arriveerden in februari al 36.000 vluchtelingen, terwijl de terugkeer van nog eens 100.000 Burundezen uit Tanzania wordt verwacht. Daarnaast verergeren de gevolgen van recente overstromingen de noodsituatie verder. De schade aan gezondheidsinstellingen en de sluiting van sommige ziekenhuizen hebben de essentiële zorg verstoord, terwijl het aantal gewonden sterk toeneemt. Gezondheidsdiensten komen hierdoor onder zware druk te staan.
De conflictpartijen in de regio’s richten zich op jongeren door massale rekruteringscampagnes op te zetten. Hierdoor is het risico op ontvoering en gedwongen rekrutering van kinderen aanzienlijk toegenomen. De Democratische Republiek Congo heeft al een van de hoogste aantallen geverifieerde gevallen van kinderrekrutering in conflicten sinds de wereldwijde registratie begon in 2005.
Toename van seksueel geweld
Een recent door UNICEF gepubliceerd rapport, dat je in dit artikel kan downloaden, stelt dat seksueel geweld tegen kinderen in de DRC endemisch en systemisch is, en in toenemende mate voorkomt.
Hoewel het aanhoudende conflict een belangrijke rol speelt, worden in gemeenschappen in alle provincies van het land gevallen vastgesteld. Sinds 2022 is er sprake van een sterke stijging. In de eerste negen maanden van 2025 werden meer dan 35.000 gevallen van seksueel geweld tegen kinderen geregistreerd, wat wijst op een crisis die blijft escaleren.
In 2024 alleen al werden zo'n 45.000 gevallen geregistreerd. Dat komt overeen met bijna 40% van alle gemelde seksuele geweldsincidenten en is drie keer zoveel als in 2022. Het werkelijke aantal ligt waarschijnlijk nog veel hoger, aangezien veel gevallen onder de radar blijven door angst, stigmatisering, onveiligheid en beperkte toegang tot hulpverlening.
De meeste gevallen doen zich voor in Noord-Kivu, Zuid-Kivu en Ituri, waar conflict, ontheemding en het instorten van beschermingsmechanismen het risico vergroten. Maar ook in Kinshasa en Kasai zijn de cijfers zorgwekkend. Daar verhogen armoede, voedselonzekerheid en schooluitval de kans dat vooral meisjes slachtoffer worden van uitbuiting en kindhuwelijken.
Tussen 2022 en 2024 steeg het aantal kinderen dat door UNICEF wordt ondersteund met 143%, tot meer dan 24.200 kinderen in de zwaarst getroffen provincies in 2024. De aanhoudende onveiligheid en een daling van de wereldwijde financiering dwingen echter veel veilige ruimtes, mobiele klinieken en gemeenschapsprogramma’s om hun werking te beperken of zelfs volledig stop te zetten. Halverwege 2025 was slechts 23% van de interventies tegen gendergerelateerd geweld gefinancierd, tegenover 48% in 2022. Daardoor komen honderdduizenden kinderen in gevaar, waaronder 300.000 in de conflictgebieden in het oosten van het land.
Verspreiding van ziektes
In de provincie Zuid-Kivu is het gezondheidssysteem volledig overbelast: ziekenhuizen zitten overvol en er is een tekort aan geneesmiddelen en apparatuur. Vijftien gezondheidscentra zijn bijna volledig verwoest en de bevolking wordt momenteel getroffen door verschillende epidemieën zoals cholera, mazelen en mpox. Dit wordt nog verergerd door de slechte sanitaire omstandigheden.
De centrale regio Kasaï kampt met een uiterst moeilijke situatie door falende infrastructuur en beperkte logistieke capaciteit. De uitbraak van het ebolavirus, geconcentreerd in de gezondheidszone van Bulape, dreigt zich uit te breiden naar de omliggende gebieden. Deze zestiende ebola-epidemie in het land doet zich voor in een regio die wordt gekenmerkt door een zwak gezondheidszorgsysteem en slechte hygiënische omstandigheden.
In reactie daarop versterken het ministerie van Volksgezondheid, UNICEF, de WHO en andere hulporganisaties de behandelcentra, nemen ze extra hygiënemaatregelen en zetten ze in op bewustmakingscampagnes in de gemeenschappen. Op 24 september 2024 zijn er bijna 45.000 doses van het vaccin onderweg naar de provincie Kasaï.
Tussen 5 en 24 september werden 47 vermoedelijke of bevestigde gevallen geregistreerd, waarvan 14 kinderen betroffen. In dezelfde periode vielen 25 doden, onder wie 12 kinderen. De belangrijkste brandhaard bevindt zich in Bulape, met een verhoogd risico voor de nabijgelegen gebieden Mweka en Mushenge.
Cholera-uitbraak
De Democratische Republiek Congo (DRC) kampt in 2025 met de ernstigste cholera-uitbraak van de afgelopen 25 jaar. Momenteel zijn 17 van de 26 provincies getroffen, waaronder de hoofdstad Kinshasa. Sinds het begin van het jaar zijn meer dan 64.000 gevallen gemeld, waarvan 14.818 kinderen, en heeft de epidemie al 1.888 levens geëist. In gebieden zoals Kinshasa, waar de bevolking weinig eerdere blootstelling aan cholera heeft, dragen een laag ziektebewustzijn en vertragingen bij het zoeken van zorg bij aan hoge sterftecijfers.
De crisis wordt verder verergerd door structurele en omgevingsfactoren. Beperkte toegang tot water- en sanitaire voorzieningen blijft de verspreiding van cholera aanwakkeren: volgens de Demographic and Health Survey (DHS) heeft slechts 15% van de bevolking toegang tot deze basisvoorzieningen. Daarnaast maken aanhoudend conflict, ontheemding en onveiligheid in het oosten van het land de toegang tot gezondheidsdiensten bijzonder moeilijk. Klimaatrampen zoals zware regenval en overstromingen beschadigen de bestaande sanitaire infrastructuur, waardoor de epidemie verder wordt versterkt.
Als reactie op de cholera-uitbraak van 2025 heeft de overheid het initiatief "River Congo without cholera" gelanceerd, gericht op het verbeteren van cholera-beheersingsmaatregelen in havens, het implementeren van sanitaire plannen voor boten, het bevorderen van bewustwording onder bemanning en passagiers, en het verbeteren van toegang tot drinkwater langs de rivier.
UNICEF werkt op meerdere fronten om cholera te voorkomen en erop te reageren. Dit omvat het ondersteunen van snelle responsteams die de Case-Area Targeted Intervention (CATI)-aanpak gebruiken om uitbraken te beheersen, het ondersteunen van cholerabehandelingscentra, en het versterken van WASH-structuren in scholen en gemeenschappen.
Impact op onderwijs
Ook het onderwijs wordt zwaar getroffen in de regio’s. Geschat wordt dat 391.015 leerlingen geen onderwijs volgen, terwijl 15,4% van de scholen vanwege het conflict gesloten blijft. In Bukavu alleen al zijn 19 scholen veranderd in geïmproviseerde schuilplaatsen voor gezinnen die op de vlucht zijn.
UNICEF en zijn partners werken in Zuid-Kivu aan het heropenen van scholen, pleiten voor ontmijning en beoordelen beschadigde faciliteiten voor snelle rehabilitatie. Jean François Basse, UNICEF’s vertegenwoordiger in de DR Congo, bezocht de regio begin maart 2025 en getuigde van de uitzichtloze situatie voor kinderen: “Ik ontmoette niet-begeleide kinderen die alles zijn kwijtgeraakt. Hun nood is immens. Elke dag zonder sterkere humanitaire hulp, verergert hun lijden.”
Wat doet UNICEF ter plaatse
Als reactie op de kritieke situatie schalen UNICEF en zijn partners de levensreddende hulp voor kinderen en gezinnen op. Al 40% van de niet-begeleide kinderen werd terug herenigd met hun families in de provincie. Daarnaast hebben we ook vier "luisterpunten" opgezet, die psychosociale hulp bieden aan de getroffen kinderen en hun gezinnen.
Door de vernietiging van infrastructuur in en rond Goma (de hoofdstad van Noord-Kivu) werd de watervoorziening van honderdduizenden mensen afgesneden. Momenteel voorzien we dagelijks 700.000 mensen – waaronder 364.000 kinderen – van schoon drinkwater, onder meer via nooddistributie en chloorstations langs de kust. En ook in Zuid-Kivu verbetert de toegang tot zuiver water en sanitaire voorzieningen. Drie zuiveringsstations zorgen dagelijks voor 180.000 liter schoon water.
Toch blijft de situatie kritiek: veel mensen drinken nog steeds ongezuiverd water uit het Kivumeer, wat de verspreiding van cholera verder aanwakkert. Kinderen die in conflictgebieden leven, lopen namelijk drie keer meer kans om te sterven aan watergerelateerde ziektes dan door geweld. Alleen al in 2025 werden 377 gevallen van cholera gemeld, waarvan 146 eind februari.
In februari verleenden UNICEF en zijn partners mentale gezondheidszorg en psychosociale hulp aan meer dan 1.900 kinderen in de DRC. Ten slotte steunen we gezondheidscentra om mpox- en cholera-uitbraken aan te pakken, met name door middel van medische behandelingen, voedingszorg en mentale gezondheidszorg.
UNICEF roept alle partijen op om prioriteit te geven aan burgerbescherming en om humanitaire organisaties hun werk te laten doen.
Wil je graag meer weten over humanitaire crises en de impact ervan op de rechten van kinderen?
Luister dan naar de derde aflevering van onze podcast ‘Time to Talk’.